"Benim Yerime Düşün Demeyin!" Yapay Zekayı Kullanırken Bu Hataya Düşmeyin
Yapay zekanın yalnızca bilgiye erişimi değil, insanın düşünme ve karar verme süreçlerini de dönüştürdüğünü belirten Sosyolog Prof. Dr. Ebulfez Süleymanlı, “Mesele yapay zekayı düşüncenin yerine değil, düşüncenin ortağı haline getirmektir” dedi.
Üsküdar Üniversitesi Sosyoloji Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Ebulfez Süleymanlı, yapay zeka çağında bağımsız düşünme, öğrenme ve karar verme becerilerinin karşı karşıya olduğu riskleri değerlendirdi. Teknolojik dönüşümlerin tarih boyunca insanın bilgiyle kurduğu ilişkiyi değiştirdiğini belirten Süleymanlı, matbaanın bilgiyi yaygınlaştırdığını, internetin erişimi hızlandırdığını, yapay zekanın ise yorumlama ve karar verme süreçlerine doğrudan girerek farklı bir eşiği temsil ettiğini söyledi.
Cemil Meriç’in "Düşünmek savaşmaktır" sözünün yapay zeka çağında yeniden anlam kazandığını vurgulayan Prof. Dr. Ebulfez Süleymanlı, saniyeler içinde ödev hazırlayabilen veya metin yazabilen sistemlerin kullanımında zihinsel işlerin teknolojiye devredilmesi riskine dikkat çekti. Süleymanlı, özellikle yeni kuşaklarda sorgulama ve problem çözme becerilerinin zayıflayabileceğini belirtti.
"Benim Yerime Düşün" Yerine "Düşünceme İtiraz Et" Denilmeli
Yuval Noah Harari’nin yapay zekanın bir "aktör" haline gelmesine yönelik uyarılarına atıfta bulunan Süleymanlı, karar verme sorumluluğunun bütünüyle teknolojiye bırakılmasının bilişsel bağımlılık yaratacağını ifade etti. Çözümün yapay zekadan uzak durmak olmadığını belirten Adana kamuoyuna ve okuyuculara yönelik değerlendirmesinde, yöneltilen soruların yapısını değiştirmenin kritik önem taşıdığını söyledi.
Süleymanlı, yapay zekaya "Benim yerime düşün" yerine "Benim düşünceme itiraz et", "Bana doğru cevabı ver" yerine "Başka hangi bakış açıları mümkün?", "Benim için karar ver" yerine ise "Burada neyi gözden kaçırıyorum?" sorularının sorulmasını tavsiye etti.
"Geleceğin Sorusu: Biz Düşünmeye Devam Edecek Mi Yiz?"
Bilgiye hızlı ulaşmanın daha iyi düşünmek anlamına gelmediğini vurgulayan Prof. Dr. Ebulfez Süleymanlı, "Öğrenme yalnızca doğru cevabı bulmak değildir; aramak, yanılmak, karşılaştırmak ve şüphe etmektir" ifadelerini kullandı. Türkiye ve Türk dünyasında teknolojik yatırımların yanı sıra güçlü bir okuma ve eleştirel düşünme kültürünün inşa edilmesi gerektiğini belirtti.
Geleceğin temel sorusunun makinelerin ne kadar akıllı olacağı değil, yapay zeka bizim yerimize düşündükçe insanın kendisinin düşünmeye devam edip etmeyeceği olduğunu söyleyerek sözlerini tamamladı.
